Tên môn học và ngành học bằng tiếng Anh thường được tra cứu khi dịch bảng điểm, bằng tốt nghiệp, phụ lục văn bằng, chương trình đào tạo hoặc hồ sơ du học. Tuy nhiên, tên một học phần không nên được dịch riêng lẻ mà cần đặt trong đúng ngành, bậc đào tạo và cấu trúc chương trình của trường.
Hai trường có thể sử dụng tên khác nhau cho những học phần có nội dung tương tự. Ngược lại, hai môn có tên tiếng Việt gần giống nhau chưa chắc tương đương hoàn toàn về phạm vi kiến thức. Vì vậy, các danh sách tại BKMOS nên được sử dụng như nguồn đối chiếu ban đầu, không phải một bảng quy đổi cố định áp dụng cho mọi hồ sơ.
Trang này giúp người đọc tra cứu các bài theo khối ngành và biết cách kiểm tra tên môn học trước khi đưa vào bản dịch chính thức. Đây là hub con thuộc Kho từ vựng và thuật ngữ đa ngôn ngữ của BKMOS.
Bạn đang cần dịch loại tài liệu nào?
Trước khi tra tên môn học, hãy xác định tài liệu đang xử lý. Mỗi loại tài liệu có phạm vi thông tin và yêu cầu trình bày khác nhau.
Bảng điểm
Bảng điểm thường thể hiện tên môn học, số tín chỉ hoặc số tiết, điểm số, học kỳ, năm học và kết quả tích lũy. Tên môn phải được sử dụng nhất quán giữa các học kỳ và phù hợp với ngành đào tạo.
Người đọc có thể xem thêm hướng dẫn Bảng điểm tiếng Anh là gì? để phân biệt bảng điểm, học bạ và hồ sơ kết quả học tập.
Học bạ
Học bạ phổ thông có cấu trúc khác bảng điểm đại học. Tài liệu này có thể gồm tên môn, kết quả từng năm, hạnh kiểm, nhận xét và thông tin của nhà trường.
Tham khảo thêm bài Học bạ tiếng Anh là gì? khi xử lý hồ sơ ở cấp tiểu học, trung học cơ sở hoặc trung học phổ thông.
Bằng tốt nghiệp và phụ lục văn bằng
Bằng tốt nghiệp thường không liệt kê toàn bộ môn học nhưng có tên văn bằng, ngành đào tạo, cơ sở cấp bằng và trình độ. Phụ lục văn bằng có thể cung cấp thêm thông tin về chương trình, số tín chỉ và kết quả học tập.
Có thể tra cứu thêm:
- Bằng tốt nghiệp tiếng Anh là gì?
- Bằng đại học tiếng Anh là gì?
- Bằng thạc sĩ, tiến sĩ tiếng Anh là gì?
Chương trình và đề cương đào tạo
Chương trình đào tạo thường có phạm vi rộng hơn bảng điểm, bao gồm khối kiến thức, học phần bắt buộc, học phần tự chọn, số tín chỉ, điều kiện tiên quyết, thực tập và khóa luận.
Khi dịch loại tài liệu này, tên môn cần phản ánh đúng vị trí của học phần trong toàn bộ chương trình, không chỉ dựa trên một dòng tiếng Việt tách rời.
Bản đồ tra cứu tên môn học theo khối ngành
Hệ thống bài hiện có tại BKMOS được sắp xếp theo bốn khối chính:
- Ngôn ngữ và nghiên cứu quốc tế: Ngôn ngữ Anh, truyền thông, sư phạm, du lịch và biên – phiên dịch.
- Kinh tế và quản trị: Quản trị kinh doanh, kế toán, tài chính – ngân hàng.
- Đất đai và phát triển nông thôn: Quản lý đất đai và khuyến nông.
- Nông, lâm và thú y: Trồng trọt, chăn nuôi, thú y và lâm nghiệp.
Bạn nên chọn bài có ngành gần nhất với hồ sơ thực tế, sau đó tiếp tục đối chiếu với website hoặc chương trình chính thức của trường cấp tài liệu.
Ngôn ngữ và nghiên cứu quốc tế
Ngành Ngôn ngữ Anh
Bài Các môn học ngành Ngôn ngữ Anh bằng tiếng Anh tập hợp những học phần thường gặp trong các chương trình ngôn ngữ, truyền thông, sư phạm và biên – phiên dịch.
Nhóm kiến thức có thể bao gồm:
- Kỹ năng nghe, nói, đọc và viết;
- Ngữ âm, âm vị học, cú pháp và ngữ nghĩa;
- Đất nước học và giao tiếp liên văn hóa;
- Lý thuyết dịch, biên dịch và phiên dịch;
- Truyền thông, báo chí và quan hệ công chúng;
- Phương pháp giảng dạy và thực tập sư phạm;
- Tiếng Anh du lịch và khách sạn.
Khi dịch bảng điểm ngành ngôn ngữ, cần phân biệt giữa môn rèn luyện kỹ năng và môn nghiên cứu ngôn ngữ. Chẳng hạn, Writing là kỹ năng viết, còn Academic Writing hoặc Writing for Media có phạm vi chuyên biệt hơn.
Cũng cần phân biệt Translation với Interpretation. Hai học phần này lần lượt tập trung vào biên dịch và phiên dịch, không nên dùng thay thế cho nhau.
Kinh tế, tài chính và quản trị
Các chương trình thuộc khối kinh tế thường chia sẻ một số học phần nền tảng như kinh tế vi mô, kinh tế vĩ mô, nguyên lý kế toán, thống kê, tài chính, marketing và quản trị học. Sự khác biệt thể hiện rõ hơn ở phần kiến thức ngành và học phần chuyên sâu.
Quản trị kinh doanh
Bài Các môn học ngành Quản trị kinh doanh bằng tiếng Anh phù hợp khi tra cứu các học phần về quản trị, marketing, nhân sự, dự án, chiến lược và hoạt động doanh nghiệp.
Đối với tên ngành, cần phân biệt:
- Business Administration: Quản trị kinh doanh;
- Business Management: Quản lý kinh doanh hoặc quản trị doanh nghiệp trong một số ngữ cảnh;
- Management: Quản lý hoặc quản trị nói chung.
Không nên tự động thay tên ngành trên bằng hoặc bảng điểm bằng một thuật ngữ nghe tự nhiên hơn nếu trường đã có cách thể hiện chính thức.
Kế toán
Các môn học ngành Kế toán bằng tiếng Anh gồm các học phần về kế toán doanh nghiệp, kế toán thuế, kế toán quản trị, kiểm toán và phân tích kinh doanh.
Khi đối chiếu, cần phân biệt tên ngành Accounting với từng học phần cụ thể như:
- Financial Accounting: Kế toán tài chính;
- Management Accounting: Kế toán quản trị;
- Tax Accounting: Kế toán thuế;
- Auditing: Kiểm toán.
Người cần tra cứu thêm thuật ngữ nghiệp vụ có thể chuyển sang bài Từ vựng tiếng Anh chuyên ngành kế toán.
Tài chính – ngân hàng
Bài Các môn học ngành Tài chính – ngân hàng bằng tiếng Anh hỗ trợ tra cứu những học phần về tài chính doanh nghiệp, ngân hàng thương mại, thanh toán quốc tế, tín dụng, chứng khoán và thẩm định dự án.
Tên ngành cần được đối chiếu cẩn thận vì Finance, Banking, Finance and Banking hoặc Banking and Finance có thể được các trường sử dụng theo những cách khác nhau.
Với thuật ngữ nghiệp vụ, có thể tham khảo thêm từ vựng tiếng Anh chuyên ngành ngân hàng.
Đất đai và phát triển nông thôn
Quản lý đất đai
Bài Các môn học ngành Quản lý đất đai bằng tiếng Anh gồm các học phần về khoa học đất, trắc địa, bản đồ địa chính, viễn thám, hệ thống thông tin địa lý và quy hoạch sử dụng đất.
Khi dịch nhóm này, cần phân biệt:
- Land Management: Quản lý đất đai;
- Land Administration: Quản lý hành chính đất đai hoặc quản trị đất đai tùy ngữ cảnh;
- Land Use Planning: Quy hoạch sử dụng đất;
- Cadastral Map: Bản đồ địa chính;
- Remote Sensing and GIS: Viễn thám và hệ thống thông tin địa lý.
Các môn thuộc ngành này giao thoa giữa tài nguyên, pháp luật, địa lý, công nghệ bản đồ và quản lý hành chính. Vì vậy, tên học phần cần được đặt trong đúng nhóm kiến thức.
Khuyến nông
Các môn học ngành Khuyến nông bằng tiếng Anh tập trung vào phát triển cộng đồng, kinh tế nông thôn, đào tạo người dân, truyền thông và chuyển giao kỹ thuật nông nghiệp.
Agricultural Extension thường được dùng cho khuyến nông, nhưng tên từng học phần có thể liên quan đến giáo dục người lớn, lập kế hoạch, truyền thông, giám sát hoặc đánh giá chương trình. Không nên dịch mọi môn có chữ “khuyến nông” bằng một cụm giống nhau.
Nông, lâm, chăn nuôi và thú y
Các ngành trong khối này có nhiều học phần chung về sinh học, hóa sinh, sinh lý, di truyền, môi trường và phương pháp thí nghiệm. Tuy nhiên, phần kiến thức chuyên ngành khác nhau rõ rệt theo đối tượng nghiên cứu.
Trồng trọt
Bài Môn học ngành Trồng trọt bằng tiếng Anh bao gồm các học phần về thực vật, đất, giống cây, bảo vệ thực vật, công nghệ sau thu hoạch và kỹ thuật canh tác.
Tùy chương trình, tên ngành có thể được thể hiện là Crop Production, Crop Science hoặc một tên chuyên sâu hơn. Cần ưu tiên tên chính thức của cơ sở đào tạo thay vì tự lựa chọn phương án dựa trên tên tiếng Việt.
Chăn nuôi
Môn học ngành Chăn nuôi bằng tiếng Anh tập hợp các học phần về giải phẫu, sinh lý, dinh dưỡng, giống vật nuôi và kỹ thuật chăn nuôi từng nhóm động vật.
Animal Husbandry là cách gọi thường gặp, nhưng một số chương trình có thể sử dụng Animal Science. Hai cách gọi có phạm vi không hoàn toàn giống nhau trong mọi hệ thống đào tạo, nên cần kiểm tra tên ngành do trường công bố.
Thú y
Bài Môn học ngành Thú y bằng tiếng Anh gồm các học phần về chẩn đoán, dịch tễ, dược lý, độc chất, ký sinh trùng, bệnh truyền nhiễm và điều trị động vật.
Tên ngành thường được thể hiện là Veterinary Medicine. Tuy nhiên, tên học phần phải phân biệt đúng giữa khoa học thú y, dược thú y, vệ sinh chăn nuôi và các nhóm bệnh chuyên khoa.
Lâm nghiệp
Các môn học ngành Lâm nghiệp bằng tiếng Anh hỗ trợ tra cứu các học phần về sinh thái rừng, trồng rừng, điều tra rừng, quy hoạch, quản lý rừng và khoa học gỗ.
Cần phân biệt Forestry với các lĩnh vực gần như lâm sinh, quản lý rừng, lâm nghiệp xã hội và nông lâm kết hợp. Mỗi lĩnh vực có phạm vi học thuật và cách gọi riêng.
Cách đọc cấu trúc một chương trình đào tạo
Trước khi dịch tên môn, nên xác định học phần đang nằm trong phần nào của chương trình.
- Khối kiến thức giáo dục đại cương
- Các môn nền tảng chung như ngoại ngữ, tin học, pháp luật, toán, khoa học xã hội hoặc giáo dục thể chất.
- Khối kiến thức cơ sở ngành
- Các môn tạo nền tảng cho nhiều chuyên ngành trong cùng một khối đào tạo.
- Khối kiến thức ngành
- Các học phần trực tiếp hình thành năng lực chuyên môn của ngành.
- Học phần tự chọn
- Các môn người học được lựa chọn theo định hướng hoặc chuyên sâu.
- Thực hành và thực tập
- Cần phân biệt thực hành môn học, thực tập nghề nghiệp, thực tập tốt nghiệp và thực tập sư phạm.
- Khóa luận hoặc đồ án tốt nghiệp
- Cách gọi phụ thuộc loại chương trình và sản phẩm học thuật mà sinh viên phải hoàn thành.
Cùng một từ “thực tập” có thể được dịch là Internship, Practicum, Field Practice hoặc Teaching Practicum tùy ngành và hình thức đào tạo.
Quy trình đối chiếu tên môn học trước khi dịch
- Xác định đúng tên ngành: kiểm tra trên bằng, bảng điểm, phụ lục hoặc quyết định đào tạo.
- Tìm nguồn của trường: ưu tiên website, chương trình song ngữ, cổng đào tạo hoặc tài liệu tiếng Anh chính thức.
- Đọc vị trí học phần: xác định môn thuộc đại cương, cơ sở ngành, chuyên ngành, tự chọn hay thực tập.
- Đối chiếu nội dung liên quan: xem tên các học phần trước và sau, số tín chỉ và chuyên ngành đào tạo.
- Thống nhất toàn bộ hồ sơ: sử dụng cùng một tên ngành và tên môn trên bằng, bảng điểm, phụ lục và các tài liệu liên quan.
Lưu ý: Nếu trường đã công bố tên tiếng Anh chính thức của ngành hoặc học phần, nên ưu tiên cách thể hiện đó. Không tự tạo một bản dịch mới chỉ vì phương án mới nghe tự nhiên hơn.
Những lỗi thường gặp khi dịch tên môn học
- Dịch tên môn theo từng từ nhưng không xét nội dung chương trình;
- Nhầm tên ngành với tên một học phần;
- Dùng một tên tiếng Anh cho hai môn có phạm vi khác nhau;
- Thay đổi tên môn giữa các học kỳ trong cùng bảng điểm;
- Nhầm thực hành, thực tập, khóa luận và đồ án;
- Tự chuyển đổi tên văn bằng hoặc trình độ đào tạo;
- Dùng tên chương trình của một trường khác làm chuẩn duy nhất;
- Không kiểm tra lỗi chính tả, số thứ tự và số tín chỉ;
- Dịch khác với tên ngành đã ghi trên bằng tốt nghiệp;
- Tự bổ sung chuyên ngành mà tài liệu gốc không thể hiện.
Đối với hồ sơ có nhiều văn bằng và bảng điểm, nên lập một bảng thống nhất tên trường, ngành, học phần, trình độ và thời gian đào tạo trước khi hoàn thiện bản dịch.
Liên kết với các hub liên quan
Tùy nhu cầu tra cứu, người đọc có thể tiếp tục với:
- Từ vựng tiếng Anh theo chủ đề nếu cần từ vựng học tập và trường học phổ thông;
- Từ vựng tiếng Anh chuyên ngành nếu cần thuật ngữ nghiệp vụ của từng lĩnh vực;
- Thuật ngữ hành chính – pháp lý tiếng Anh nếu cần tên cơ quan, văn bằng và giấy tờ chính thức;
- Hướng dẫn luyện dịch nếu muốn vận dụng thuật ngữ trong văn bản hoàn chỉnh.
Câu hỏi thường gặp
Tên một môn học có chỉ một cách dịch duy nhất không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Tên học phần có thể thay đổi tùy chương trình, trường, bậc đào tạo và phạm vi nội dung. Khi có bản tiếng Anh chính thức của trường, nên ưu tiên sử dụng bản đó.
Có thể dùng danh sách trên một trường để dịch bảng điểm của trường khác không?
Có thể dùng để tham khảo, nhưng không nên sao chép máy móc. Cần kiểm tra chương trình và cách đặt tên chính thức của trường cấp bảng điểm.
Ngành học và chuyên ngành khác nhau thế nào?
Ngành học là lĩnh vực đào tạo chính; chuyên ngành là hướng đi sâu bên trong một ngành. Nếu tài liệu gốc chỉ ghi ngành mà không ghi chuyên ngành, bản dịch không nên tự bổ sung.
Nên dùng course, subject hay module cho “môn học”?
Cách dùng phụ thuộc hệ thống giáo dục và loại tài liệu. Course thường chỉ một học phần hoặc khóa học, subject thường dùng cho môn học nói chung, còn module phổ biến trong những chương trình tổ chức theo mô-đun.
Có nên tự quy đổi tên bằng theo ngành học không?
Không nên. Không tự chuyển bằng đại học thành BA, BSc, BBA hoặc một loại văn bằng cụ thể nếu tài liệu gốc và chương trình không cung cấp căn cứ rõ ràng.
Dịch bảng điểm có cần dịch công chứng không?
Yêu cầu phụ thuộc vào trường học, cơ quan, doanh nghiệp và mục đích sử dụng. Người nộp hồ sơ nên kiểm tra yêu cầu về ngôn ngữ, công chứng, chứng thực và số lượng bản trước khi thực hiện.
Danh sách ngành học đang có tại BKMOS
- Môn học ngành Ngôn ngữ Anh bằng tiếng Anh
- Môn học ngành Quản trị kinh doanh bằng tiếng Anh
- Môn học ngành Kế toán bằng tiếng Anh
- Môn học ngành Tài chính – ngân hàng bằng tiếng Anh
- Môn học ngành Quản lý đất đai bằng tiếng Anh
- Môn học ngành Khuyến nông bằng tiếng Anh
- Môn học ngành Trồng trọt bằng tiếng Anh
- Môn học ngành Chăn nuôi bằng tiếng Anh
- Môn học ngành Thú y bằng tiếng Anh
- Môn học ngành Lâm nghiệp bằng tiếng Anh
Nội dung được biên soạn và kiểm duyệt bởi Nguyễn Đình Phúc – Founder/CEO BKMOS, chuyên gia dịch thuật.
BKMOS – Chuyên gia dịch thuật của bạn.
