Tên các loại gỗ và cây bằng tiếng Anh thường xuất hiện trong tài liệu lâm nghiệp, sản xuất đồ gỗ, thiết kế nội thất, xây dựng và chứng từ xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, một tên gọi tiếng Việt đôi khi có thể được dùng cho nhiều loài khác nhau, trong khi tên thương mại bằng tiếng Anh cũng có thể thay đổi theo quốc gia hoặc thị trường.
Vì vậy, khi dịch tên gỗ, người dịch không nên chỉ thay thế từng từ theo nghĩa thông thường. Đối với hợp đồng, catalogue sản phẩm, hồ sơ nguồn gốc gỗ hoặc chứng từ thương mại, nên đối chiếu thêm tên khoa học để xác định đúng loài. Bảng dưới đây tổng hợp và chuẩn hóa tên tiếng Anh của một số loại gỗ, cây thường gặp.
Bài viết thuộc hệ thống kho từ vựng và thuật ngữ đa ngôn ngữ của BKMOS. Người đọc có thể tham khảo thêm cụm nội dung từ vựng tiếng Anh chuyên ngành để tra cứu thuật ngữ kỹ thuật, xây dựng và sản xuất.
Tên các loại gỗ và cây bằng tiếng Anh
| Tên tiếng Việt | Tên tiếng Anh chuẩn hóa | Tên khoa học hoặc ghi chú |
|---|---|---|
| Bằng lăng cườm | Crape myrtle; Lagerstroemia timber | Lagerstroemia calyculata, đồng danh: Lagerstroemia angustifolia |
| Cẩm lai | Vietnamese rosewood; Burmese rosewood | Dalbergia oliveri |
| Giáng hương | Padauk; Burmese padauk | Pterocarpus spp., thường gặp Pterocarpus macrocarpus |
| Gỗ đỏ | Afzelia; doussie; xylay | Afzelia xylocarpa, đồng danh cũ: Pahudia cochinchinensis |
| gụ | Sindora; sepetir | Sindora spp. |
| Hoàng đàn | Chinese weeping cypress | Cupressus funebris |
| Huệ mộc | Rosewood; Dalbergia wood | Dalbergia spp.; cần xác định loài cụ thể theo tài liệu |
| Huỳnh đường | Lumbayau; Dysoxylum wood | Dysoxylum loureiri |
| Pơ mu | Fujian cypress | Fokienia hodginsii |
| Thông tre | Brown pine; oleander-leaf podocarp | Podocarpus neriifolius |
| Trai | Tembusu; fragrant manjack | Cyrtophyllum fragrans, đồng danh: Fagraea fragrans |
| Trắc | Siamese rosewood | Dalbergia cochinchinensis |
| Trầm hương | Agarwood; eaglewood; aloeswood | Aquilaria spp. |
| Căm xe | Pyinkado; Burma ironwood | Xylia xylocarpa |
| Nghiến | Tonkin ironwood; nghien wood | Burretiodendron tonkinense |
| Kiền kiền | Merawan | Hopea pierrei |
| Sao | Merawan; Hopea timber | Hopea spp.; tên chính xác phụ thuộc từng loài sao |
| Sến | Sen timber; meranti | Tên gọi có thể liên quan đến các loài thuộc chi Madhuca, Vatica hoặc Hopea |
| Táu | Vatica timber; Hopea timber | Vatica spp. hoặc Hopea spp.; cần xác định loài cụ thể |
| Xoay | Ceylon ironwood; Indian rose chestnut | Mesua ferrea |
| Cà chắc | Meranti; Shorea timber | Shorea obtusa |
| Cà ổi | Indian chestnut; chestnut oak | Castanopsis indica |
| Chai | Meranti; Shorea timber | Shorea spp.; cách gọi phụ thuộc từng loài |
| Chò | White meranti; Parashorea timber | Parashorea spp. hoặc Shorea spp. |
| Huỳnh | Indian mahogany; Chittagong wood | Chukrasia spp. |
| Săng lẻ | Crape myrtle; Lagerstroemia timber | Lagerstroemia tomentosa |
| Gội dầu | Pithraj tree; Aphanamixis wood | Aphanamixis polystachya |
| Giổi | Magnolia; magnolia wood | Magnolia spp.; trước đây một số loài được xếp trong chi Michelia |
| Hổng tùng kim giao | Ixonanthes wood | Ixonanthes cochinchinensis; cần đối chiếu lại tên loài trong tài liệu nguồn |
| Long não | Camphor tree; camphorwood | Cinnamomum camphora |
| Mít | Jackfruit tree; jackwood | Artocarpus heterophyllus |
| Sến | Sen timber; meranti | Tên gọi có thể liên quan đến các loài thuộc chi Madhuca, Vatica hoặc Hopea |
| ViếtVên vên | Mersawa; palosapis | Tên tiếng Việt trong bài gốc có dấu hiệu ghép nhiều tên; cần xác định lại loài trước khi sử dụng trong tài liệu chính thức |
| Bản xe | Albizia wood; siris wood | Albizia lucida |
| Chôm chôm | Rambutan tree; rambutan wood | Nephelium spp., thường gặp Nephelium lappaceum |
| Cồng tía | Bintangor; Santa Maria | Calophyllum spp.; tên thương mại phụ thuộc nguồn gốc gỗ |
| Dầu | Keruing; apitong | Dipterocarpus spp. |
| Thông đuôi ngựa | Masson’s pine | Pinus massoniana |
| Thông nhựa | Merkus pine; Sumatran pine | Pinus merkusii; một số quần thể tại Đông Dương được phân loại là Pinus latteri |
| Xà cừ | African mahogany; Senegal mahogany | Khaya senegalensis |
| Xoài | Mango tree; mango wood | Mangifera indica |
Lưu ý khi dịch tên các loại gỗ
Không dịch tên gỗ theo nghĩa đen
Nhiều tên gỗ là tên địa phương hoặc tên thương mại, không thể dịch chính xác bằng cách tách từng từ. Chẳng hạn, “trầm hương” được gọi là agarwood, eaglewood hoặc aloeswood, chứ không phải là cách ghép trực tiếp nghĩa của “trầm” và “hương”.
Phân biệt tên thông dụng, tên thương mại và tên khoa học
Một loại gỗ có thể có nhiều tên tiếng Anh khác nhau. Tên thông dụng thường được sử dụng trong giao tiếp, còn tên thương mại có thể thay đổi giữa các quốc gia và thị trường. Tên khoa học giúp xác định loài rõ ràng hơn và nên được sử dụng trong hợp đồng, hồ sơ lâm sản, catalogue kỹ thuật hoặc chứng từ xuất nhập khẩu.
Ví dụ, từ rosewood có thể được dùng cho nhiều loài thuộc chi Dalbergia. Vì vậy, chỉ ghi “rosewood” chưa đủ để xác định đó là cẩm lai, trắc hay một loài gỗ khác.
Kiểm tra ngữ cảnh của tài liệu
Khi dịch catalogue nội thất, có thể ưu tiên tên thương mại quen thuộc với khách hàng. Khi dịch hồ sơ nguồn gốc gỗ, chứng nhận, hợp đồng mua bán hoặc tài liệu xuất nhập khẩu, cần kiểm tra thêm tên khoa học, quốc gia khai thác, mã hàng và yêu cầu của cơ quan tiếp nhận.
Với các tài liệu có nhiều tên nguyên liệu, doanh nghiệp nên xây dựng một bảng thuật ngữ thống nhất trước khi dịch. Người đọc có thể tham khảo thêm dịch vụ dịch thuật chuyên ngành của BKMOS khi cần xử lý catalogue, hồ sơ kỹ thuật, chứng từ thương mại hoặc tài liệu ngành gỗ.
Kết luận
Tên các loại gỗ và cây bằng tiếng Anh không phải lúc nào cũng có quan hệ tương ứng một – một với tên tiếng Việt. Cùng một loại gỗ có thể được gọi theo tên thông dụng, tên thương mại hoặc tên khoa học; ngược lại, một tên tiếng Việt đôi khi được sử dụng cho nhiều loài khác nhau.
Danh sách trên phù hợp để tra cứu ban đầu. Đối với hợp đồng, catalogue sản phẩm, hồ sơ lâm sản và chứng từ xuất nhập khẩu, người sử dụng cần kiểm tra lại tên khoa học và thống nhất cách gọi trong toàn bộ tài liệu.
Nếu cần dịch tài liệu ngành gỗ sang tiếng Anh hoặc các ngôn ngữ khác, bạn có thể tham khảo dịch vụ dịch thuật đa ngôn ngữ hoặc gửi tài liệu cho BKMOS để được tư vấn theo nội dung thực tế.
BKMOS – Chuyên gia dịch thuật của bạn.
