Ngữ pháp - từ vựng

Dịch thuật các tên gỗ, cây sang Tiếng Anh

Đăng bởi Nguyễn Đình Phúc

Tên các loại gỗ và cây bằng tiếng Anh thường xuất hiện trong tài liệu lâm nghiệp, sản xuất đồ gỗ, thiết kế nội thất, xây dựng và chứng từ xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, một tên gọi tiếng Việt đôi khi có thể được dùng cho nhiều loài khác nhau, trong khi tên thương mại bằng tiếng Anh cũng có thể thay đổi theo quốc gia hoặc thị trường.

Vì vậy, khi dịch tên gỗ, người dịch không nên chỉ thay thế từng từ theo nghĩa thông thường. Đối với hợp đồng, catalogue sản phẩm, hồ sơ nguồn gốc gỗ hoặc chứng từ thương mại, nên đối chiếu thêm tên khoa học để xác định đúng loài. Bảng dưới đây tổng hợp và chuẩn hóa tên tiếng Anh của một số loại gỗ, cây thường gặp.

Bài viết thuộc hệ thống kho từ vựng và thuật ngữ đa ngôn ngữ của BKMOS. Người đọc có thể tham khảo thêm cụm nội dung từ vựng tiếng Anh chuyên ngành để tra cứu thuật ngữ kỹ thuật, xây dựng và sản xuất.

Tên các loại gỗ và cây bằng tiếng Anh

Tên tiếng ViệtTên tiếng Anh chuẩn hóaTên khoa học hoặc ghi chú
Bằng lăng cườmCrape myrtle; Lagerstroemia timberLagerstroemia calyculata, đồng danh: Lagerstroemia angustifolia
Cẩm laiVietnamese rosewood; Burmese rosewoodDalbergia oliveri
Giáng hươngPadauk; Burmese padaukPterocarpus spp., thường gặp Pterocarpus macrocarpus
Gỗ đỏAfzelia; doussie; xylayAfzelia xylocarpa, đồng danh cũ: Pahudia cochinchinensis
gụSindora; sepetirSindora spp.
Hoàng đànChinese weeping cypressCupressus funebris
Huệ mộcRosewood; Dalbergia woodDalbergia spp.; cần xác định loài cụ thể theo tài liệu
Huỳnh đườngLumbayau; Dysoxylum woodDysoxylum loureiri
Pơ muFujian cypressFokienia hodginsii
Thông treBrown pine; oleander-leaf podocarpPodocarpus neriifolius
TraiTembusu; fragrant manjackCyrtophyllum fragrans, đồng danh: Fagraea fragrans
TrắcSiamese rosewoodDalbergia cochinchinensis
Trầm hươngAgarwood; eaglewood; aloeswoodAquilaria spp.
Căm xePyinkado; Burma ironwoodXylia xylocarpa
NghiếnTonkin ironwood; nghien woodBurretiodendron tonkinense
Kiền kiềnMerawanHopea pierrei
SaoMerawan; Hopea timberHopea spp.; tên chính xác phụ thuộc từng loài sao
SếnSen timber; merantiTên gọi có thể liên quan đến các loài thuộc chi Madhuca, Vatica hoặc Hopea
TáuVatica timber; Hopea timberVatica spp. hoặc Hopea spp.; cần xác định loài cụ thể
XoayCeylon ironwood; Indian rose chestnutMesua ferrea
Cà chắcMeranti; Shorea timberShorea obtusa
Cà ổiIndian chestnut; chestnut oakCastanopsis indica
ChaiMeranti; Shorea timberShorea spp.; cách gọi phụ thuộc từng loài
ChòWhite meranti; Parashorea timberParashorea spp. hoặc Shorea spp.
HuỳnhIndian mahogany; Chittagong woodChukrasia spp.
Săng lẻCrape myrtle; Lagerstroemia timberLagerstroemia tomentosa
Gội dầuPithraj tree; Aphanamixis woodAphanamixis polystachya
GiổiMagnolia; magnolia woodMagnolia spp.; trước đây một số loài được xếp trong chi Michelia
Hổng tùng kim giaoIxonanthes woodIxonanthes cochinchinensis; cần đối chiếu lại tên loài trong tài liệu nguồn
Long nãoCamphor tree; camphorwoodCinnamomum camphora
MítJackfruit tree; jackwoodArtocarpus heterophyllus
SếnSen timber; merantiTên gọi có thể liên quan đến các loài thuộc chi Madhuca, Vatica hoặc Hopea
ViếtVên vênMersawa; palosapisTên tiếng Việt trong bài gốc có dấu hiệu ghép nhiều tên; cần xác định lại loài trước khi sử dụng trong tài liệu chính thức
Bản xeAlbizia wood; siris woodAlbizia lucida
Chôm chômRambutan tree; rambutan woodNephelium spp., thường gặp Nephelium lappaceum
Cồng tíaBintangor; Santa MariaCalophyllum spp.; tên thương mại phụ thuộc nguồn gốc gỗ
DầuKeruing; apitongDipterocarpus spp.
Thông đuôi ngựaMasson’s pinePinus massoniana
Thông nhựaMerkus pine; Sumatran pinePinus merkusii; một số quần thể tại Đông Dương được phân loại là Pinus latteri
Xà cừAfrican mahogany; Senegal mahoganyKhaya senegalensis
XoàiMango tree; mango woodMangifera indica

Lưu ý khi dịch tên các loại gỗ

Không dịch tên gỗ theo nghĩa đen

Nhiều tên gỗ là tên địa phương hoặc tên thương mại, không thể dịch chính xác bằng cách tách từng từ. Chẳng hạn, “trầm hương” được gọi là agarwood, eaglewood hoặc aloeswood, chứ không phải là cách ghép trực tiếp nghĩa của “trầm” và “hương”.

Phân biệt tên thông dụng, tên thương mại và tên khoa học

Một loại gỗ có thể có nhiều tên tiếng Anh khác nhau. Tên thông dụng thường được sử dụng trong giao tiếp, còn tên thương mại có thể thay đổi giữa các quốc gia và thị trường. Tên khoa học giúp xác định loài rõ ràng hơn và nên được sử dụng trong hợp đồng, hồ sơ lâm sản, catalogue kỹ thuật hoặc chứng từ xuất nhập khẩu.

Ví dụ, từ rosewood có thể được dùng cho nhiều loài thuộc chi Dalbergia. Vì vậy, chỉ ghi “rosewood” chưa đủ để xác định đó là cẩm lai, trắc hay một loài gỗ khác.

Kiểm tra ngữ cảnh của tài liệu

Khi dịch catalogue nội thất, có thể ưu tiên tên thương mại quen thuộc với khách hàng. Khi dịch hồ sơ nguồn gốc gỗ, chứng nhận, hợp đồng mua bán hoặc tài liệu xuất nhập khẩu, cần kiểm tra thêm tên khoa học, quốc gia khai thác, mã hàng và yêu cầu của cơ quan tiếp nhận.

Với các tài liệu có nhiều tên nguyên liệu, doanh nghiệp nên xây dựng một bảng thuật ngữ thống nhất trước khi dịch. Người đọc có thể tham khảo thêm dịch vụ dịch thuật chuyên ngành của BKMOS khi cần xử lý catalogue, hồ sơ kỹ thuật, chứng từ thương mại hoặc tài liệu ngành gỗ.

Kết luận

Tên các loại gỗ và cây bằng tiếng Anh không phải lúc nào cũng có quan hệ tương ứng một – một với tên tiếng Việt. Cùng một loại gỗ có thể được gọi theo tên thông dụng, tên thương mại hoặc tên khoa học; ngược lại, một tên tiếng Việt đôi khi được sử dụng cho nhiều loài khác nhau.

Danh sách trên phù hợp để tra cứu ban đầu. Đối với hợp đồng, catalogue sản phẩm, hồ sơ lâm sản và chứng từ xuất nhập khẩu, người sử dụng cần kiểm tra lại tên khoa học và thống nhất cách gọi trong toàn bộ tài liệu.

Nếu cần dịch tài liệu ngành gỗ sang tiếng Anh hoặc các ngôn ngữ khác, bạn có thể tham khảo dịch vụ dịch thuật đa ngôn ngữ hoặc gửi tài liệu cho BKMOS để được tư vấn theo nội dung thực tế.

BKMOS – Chuyên gia dịch thuật của bạn.

Chia sẻ: Facebook LinkedIn Email
Nguyễn Đình Phúc

Nguyễn Đình Phúc

Nguyễn Đình Phúc là Founder/CEO BKMOS, chuyên gia dịch thuật với hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực dịch thuật chuyên ngành, dịch thuật công chứng và xử lý hồ sơ dịch thuật thực tế. Ông phụ trách định hướng chuyên môn, chuẩn hóa thuật ngữ, kiểm soát chất lượng bản dịch và biên soạn, kiểm duyệt nội dung chuyên môn trên BKMOS Blog.